Tarihte bugün: 10 şubat

13.07.2022 02:08 Son Güncelleme: 13.07.2022 02:14 Eugen Berthold Friedrich Brecht, 10 Şubat 1898’de Augsburg’da dünyaya geldi, 14 Ağustos 1956’da Berlin’de hayata veda etti. 20’nci yüzyıla damgasını vuran oyun yazarı ve tiyatro kuramcılarından Brecht, bununla beraber yetenekli bir şairdi. İlk şiirlerini 1913’te okul gazetesinde yayımladı. Bir yıl sonrasında ise yaşamış olduğu kentin mahalli gazetesinde yazıları çıkmaya başladı. Edebiyata ve tiyatroya büyük ilgi duymasına rağmen bir süre tıp eğitimi görmüş oldu. Birinci Dünya Savaşı’nın son senesinde askere alındı ve bir hastanede vazife yapmış oldu. Aynı yıl yazdığı ‘Ölü Askerin Öyküsü’ adlı bir şiiri yüzünden Nazilerce suçlanarak yurttaşlıktan çıkarıldı. 
1924’te gittiği Berlin’de Carl Zuckmayer, Max Reinhardt ve Helena Weigel benzer biçimde sanatçılarla tanıştı ve beraber çalıştı. Helena Weigel’le evliliğe ilk adımını attı ve bu evlilik ömrünün sonuna kadar sürdü. Brecht’in oyunların pek çoğunda Weigel başrolde oynadı. Tiyatro yönetmeni Erwin Piscator ve besteci Kurt Weill ile tanıştıktan sonrasında tiyatro yaşamında yeni bir adım attı. Jaroslav Hasek’in romanı ‘Aslan Asker Şvayk’ı sahneye uyarladıktan sonrasında yazdığı ‘Adam Adamdır’ oyunu Epik Tiyatro anlayışının ilk denemesiydi. Epik Tiyatro öğretici bir tür olup, vakalar geleneksel tiyatrodakinin aksine, trajik bir şekilde canlandırılacak yerde, seyirciye anlatılır. İzleyici sahnede olup biteni bir gözlemci benzer biçimde izler. Epik Tiyatro’da amaç düşündürmek, izleyicinin aklını kullanarak bir karara varmasını, harekete geçmesini sağlamaktır. Brecht dünyanın değişmesinden, insanların fırsat eşitliğine, fikir özgürlüğüne haiz olduğu, adaletli bir düzenin kurulmasından yanaydı. Benimsemiş olduğu Marxist dünya görüşü doğrultusunda, böylesine bir dönüşümün gerçekleşeceğine inanıyordu. Tiyatronun bu amaca ulaşmak için etkili araçlardan biri olduğu kanısındaydı. Gene bu sırada yazdığı ve Kurt Weill’in bestelediği, dünya genelinde ün kazanacak olan ‘Mahagonny’ ve ‘Üç Kuruşluk Opera’ adlı müzikalleri sahneye koydu. Nazilerin yönetime gelmesiyle Almanya’da emek harcama olanağı ortadan kalktı. 1933’te Almanya’yı terk etti. Ilkin İsviçre’ye, oradan Danimarka’ya gitti. 1939’a kadar kalmış olduğu Danimarka’da ‘Tak-tik’, ‘Hitler Rejiminin Korku ve Sefaleti’, ‘Galileo’nun Yaşamı’, ‘Cesaret Ana ve Evlatları’ benzer biçimde her biri başyapıt olan oyunlar yazdı. ‘Sezua’nın İyi İnsanı’nı da burada yazmaya başladı. 1939’da Danimarka’nın da Nazi tehdidi altına girmesi üstüne ilkin Finlandiya’ya, sonrasında da 1941’de ABD’ye gitti. Oyunlarından bazıları bu zamanda İngilizce’ye çevrildi ve ABD’de sahnelendi. Ne var ki, ABD’li seyirci Brecht’in oyunlarından tedirgin oldu ve ilgi göstermedi. 1947’de ABD’de esen Soğuk Harp rüzgarı, Brecht’in ABD’ye Karşı Etkinlikleri Soruşturma Komisyonu’nca sorguya çekilmesine yol açtı. Dünya görüşüne ilişkin suçlamalara karşı çıktı. ABD’de barınmayacağını anlamıştı. Brecht, Alman Demokratik Cumhuriyeti yöneticilerinin çağrısı üstüne Doğu Berlin’e yerleşti ve içlerinde eşi Helena Weigel’in de bulunmuş olduğu bir grup oyuncuyla 1948’de ‘Berliner Ensemble’ adlı tiyatro topluluğunu kurdu. Berliner Ensemble, gerek kuramsal emekleri, gerek sahnelediği oldukça başarı göstermiş oyunlarıyla, dünya genelinde ün kazanmakta gecikmedi. Brecht, 1956 ilkbaharında hastalığa yakalandı ve bundan kısa bir süre sonrasında Berlin’de hayata veda etti. Günün öteki mühim vakaları 1837: Rus yazar Aleksander Puşkin hayata veda etti.1918: Padişah II. Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayı’nda yaşamını yitirdi.1947: Besteci ve gazeteci Muhlis Sabahattin Ezgi, 58 yaşlarında İstanbul’da yaşamını yitirdi.1950: Komünistlik suçlamasıyla yargılanan üniversite öğretim üyelerinin davası bitti. Behice Boran ve Niyazi Berkes üçer ay hapis cezası aldı. Pertev Naili Boratav beraat etti.1953: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nde, Adnan Çoker ve Lütfü Günay’ın, ‘Sevgi Öncesi’ adını taşıyan ilk soyut fotoğraf sergisi açıldı.1962: Doğu ve Batı içinde casus değişimi yapılmış oldu: Sovyetler Birliği’nde hapis cezası alan ABD’li pilot Gary Powers ülkesine verildi.1969: ABD Altıncı Filosu’na bağlı gemiler İstanbul’a geldi. Üniversite öğrencileri protesto düzenledi.1979: Hacettepe Tıp Fakültesi Hastanesinde Türkiye’de ilk kez 1.5 aylık bebeğe açık kalp ameliyatı yapılmış oldu.1993: Kemal Tahir’in ‘Bitkin Savaşçı’ adlı kitabından uyarlanan filmin 10 yıl ilkin yakılmaktan kurtulan tek kopyası TRT’de gösterildi.1998: Fransa’da beyaz perde branşında düzenlenen Sadoul Ödülü’nü, yönetmenliğini Parlak zeka Demirkubuz’un yapmış olduğu ‘Masumiyet’ adlı film kazanmıştır.Tarihte bugün arşivi Ekim ayı arşiviKasım ayı arşivi Aralık ayı arşiviOcak ayı arşivi1 şubat2 şubat3 şubat4 şubat5 şubat6 şubat7 şubat8 şubat9 şubat

Son Dakika Haberler